"Dwadzieścia
lat "Kresów".
Myślenie niejubileuszowe"
promocja
80 numeru kwartalnika
"Kresy"
10
lutego 2010 r. godz. 19.00
Warsztaty Kultury ul. Popiełuszki
5
wstęp wolny
powiększ
Kwartalnik literacki
"Kresy" został
założony w 1989 roku w
środowisku młodych
podówczas pracowników
polonistyki UMCS, z
czasem dołączyli
pracownicy i absolwenci
polonistyki i historii
sztuki KUL. Od początku
w doborze autorów i
tematów zaznaczyła się
charakterystyczna dla
"Kresów"
wielopokoleniowość i
swoista równowaga
między uznanymi już
zjawiskami literackimi a
propozycjami nowymi. W
ciągu 20 lat ukazało
się 80 numerów pisma.
Ostatni przynosi utwory
autorów związanych z
"Kresami" (Arkadiusz
Bagłajewski, Andrzej
Niewiadomski, Zbigniew
Dmitroca, Grzegorz Filip,
Magdalena Ujma, Magdalena
Jankowska), a także
próbę bilansu
literatury i sztuki lat
1989-2009.
W programie m. in:
rozmowa Agaty Koss z
redaktorami pisma, film
dokumentalny Tadeusza
Żukowskiego "Nowe
Kresy?", prezentacja
poezji i prozy autorów
"Kresów":
"Pokoleniowe
rozrachunki z
dwudziestoleciem?".
Kwartalnik literacki
"Kresy" został
założony w 1989 roku w
środowisku młodych
podówczas pracowników
polonistyki UMCS, z
czasem dołączyli
pracownicy i absolwenci
polonistyki i historii
sztuki KUL. Zespół
redakcyjny ukształtował
się w 1990 roku.
Pierwszy numer był
gotowy do druku jesienią
1989 roku, ale kłopoty z
pozyskaniem funduszy
sprawiły, że ukazał
się drukiem na początku
1990 roku. W numerze 1
został zamieszczony
editorial, w którym
nakreślono projekt (a
nie program) pisma,
zarazem w tym samym
numerze w doborze
autorów i tematów
zaznaczyła się
charakterystyczna dla
"Kresów"
wielopokoleniowość i
swoista równowaga
między uznanymi już
zjawiskami literackimi a
propozycjami nowymi. W
słowie wstępnym starano
się zdefiniować
kluczowe dla projektu
pisma rozumienie "kresowości".
Na przełomie 1989 i 1990
roku najważniejsza
wydawała się
kresowość rozumiana
jako przenikanie kultur,
zainteresowanie kulturami
ościennymi, "miejsce
otwarcia" na
wartości trwałe, oparte
na poszanowaniu innych
racji, dalej - jako
istotny składnik kultury
emigracyjnej, którą
postanowiono w szeroki
sposób wprowadzać w
obręb współczesności,
przywracając zjawiska
nieznane i zapomniane.
"Kresowość"
była definiowana jako
postawa diagnostyczna,
wyrastająca z
doświadczania końca
pewnej epoki, kryzysu,
wyeksploatowania wielu
wzorców kulturowych i
literackich będących
zarazem - jak pisaliśmy
- pomostem do innych
czasów i do innych, być
może nowych, wzorów.
Ważne było, jak czytamy
w zakończeniu
odredakcyjnego
wystąpienia, szukanie
wartości i punktów
stałych w dynamicznie
zmieniającej się
rzeczywistości.
Tak szeroko, a przy tym
dość wyraźnie
zarysowany projekt "Kresów"
spotkał się z szerokim
odzewem środowiska
literackiego oraz
krytyków i historyków
literatury i sztuki.
Wśród autorów poezji i
prozy znaleźć można
najważniejsze nazwiska
wielu pokoleń
literackich: od
najstarszego po
debiutantów (którzy z
czasem stają się
autorami liczących się
dokonań literackich). W
piśmie drukowano utwory
między innymi takich
autorów starszego
pokolenia jak: Wacław
Iwaniuk, Gustaw Herling-
Grudziński, Tadeusz
Różewicz, Julia Hartwig,
Artur Międzyrzecki,
Zbigniew Herbert, Jerzy
Ficowski, Wiktor
Woroszylski, Andrzej
Braun, Józef Hen, nieco
od nich młodszych:
Urszulę Kozioł,
Włodzimierza
Odojewskiego, Henryka
Grynberga, Jarosława
Marka Rymkiewicza,
Janusza Krasińskiego,
Bogdana Madeja, Zbigniewa
Żakiewicza, Adama
Czerniawskiego, Bogdana
Czaykowskiego, Krystynę
Miłobędzką, Kazimierza
Orłosia, Krzysztofa
Karaska, Joannę
Pollakównę, Bogusławę
Latawiec, Piotra
Wojciechowskiego.
Pojawili się na łamach
"Kresów"
wybitni przedstawiciele
kolejnych roczników:
Włodzimierz Paźniewski,
Adriana Szymańska, Piotr
Matywiecki, Bohdan Zadura,
Piotr Sommer, Stefan
Chwin, Julian Kornhauser,
Leszek Szaruga, Jerzy
Pilch, Krzysztof Lisowski,
Maciej Cisło, Bronisław
Maj, Grzegorz Musiał ,
Krzysztof Myszkowski,
Kazimierz Brakoniecki,
Agata Tuszyńska, Piotr
Mitzner, Zbigniew Machej,
Tadeusz Żukowski,
Zbigniew Kruszyński,
Marek Bieńczyk. Od
początku istnienia pisma
swoje miejsce znajdowali
tu debiutanci bądź
twórcy szukający
swojego miejsca na scenie
literackiej. "Kresy"
były nie tylko pismem
lansujących grono swoich
autorów (także wydawano
ich książki w ramach
"Biblioteki "Kresów"),
takich jak Eugeniusz
Tkaczyszyn- Dycki (wiersze
oraz cyklicznie drukowane
eseje w autorskim dziale
"Poczta Kresowa"),
Andrzej Niewiadomski, czy
Andrzej Sosnowski,
Tadeusz Pióro, Darek
Foks, ale chętnie
drukowano innych
twórców pokolenia:
Marcin Baran, Marcin
Świetlicki, Andrzej
Stasiuk, Jacek Podsiadło,
Paweł Marcinkiewicz,
Mirosław Dzień (także
jako autor wielu esejów),
Olga Tokarczuk, Izabela
Filipiak, Waldemar
Bawołek. Pojawiali się
także m.in.: Krzysztof
Koehler, Adam Wiedemann,
M.L. Biedrzycki, Wojciech
Bonowicz, Jarosław
Klejnocki, Jacek Gutorow,
Maciej Melecki, Mariusz
Grzebalski, Ewa
Sonnenberg, Krzysztof
Śliwka oraz młodsi, m.in.:
Krzysztof Siwczyk,
Wojciech Kuczok, Michał
Witkowski, Jolanta Stefko,
Tadeusz Dąbrowski i
wielu innych.
Redaktorem naczelnym do r.
1995 był Grzegorz Filip,
od 1995 Arkadiusz
Bagłajewski. W skład
redakcji wchodzą Dariusz
Jóźwik, Andrzej
Niewiadomski, Piotr
Kosiewski, Andrzej
Woytowicz. Przez wiele
lat pismo redagowały
Agata Koss i Magdalena
Ujma, a w latach 1997 do
śmierci w 2007 Jakub
Szczuka.
W ciągu 20 lat ukazało
się 80 numerów pisma.
Ostatni - właśnie 80 -
przynosi utwory autorów
związanych z "Kresami"
(Arkadiusz Bagłajewski,
Andrzej Niewiadomski,
Zbigniew Dmitroca,
Grzegorz Filip, Magdalena
Ujma, Magdalena Jankowska)
a także próbę bilansu
literatury i sztuki lat
1989-2009.
)
